Co zrobić, gdy rodzic nie płaci alimentów?
Co zrobić, gdy rodzic nie płaci alimentów?
Niewykonywanie obowiązku alimentacyjnego narusza interes osoby uprawnionej, której bieżące potrzeby powinny być zaspokajane w sposób regularny. Jeżeli wysokość alimentów została określona orzeczeniem sądu lub ugodą, zobowiązany powinien uiszczać je w ustalonej wysokości i terminach. Brak terminowej zapłaty prowadzi do powstania zaległości alimentacyjnych, które z upływem czasu mogą ulegać dalszemu zwiększeniu.
Przepisy prawa przewidują kilka instrumentów służących ochronie osoby uprawnionej do alimentów. W przypadku niewykonywania obowiązku alimentacyjnego możliwe jest przede wszystkim wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a po spełnieniu ustawowych przesłanek również ubieganie się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W określonych przypadkach uchylanie się od obowiązku alimentacyjnego może również skutkować odpowiedzialnością karną.
Na czym polega obowiązek alimentacyjny
rodzica?
Zgodnie z art. 133 § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego rodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania. Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego (art. 135 § 1 KRO). Oznacza to, że przy ustalaniu wysokości alimentów znaczenie mają nie tylko dochody faktycznie osiągane przez zobowiązanego, lecz również jego rzeczywiste możliwości zarobkowe i majątkowe.
Jak wszcząć egzekucję alimentów?
Jeżeli obowiązek alimentacyjny został stwierdzony tytułem wykonawczym, a zobowiązany nie spełnia świadczeń dobrowolnie, wierzyciel może złożyć do komornika wniosek o wszczęcie egzekucji. Podstawą egzekucji może być w szczególności wyrok zasądzający alimenty lub ugoda sądowa, zaopatrzone w klauzulę wykonalności, a także ugoda zawarta przed mediatorem i zatwierdzona przez sąd. Wykonaniu w drodze egzekucji może podlegać również postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia alimentów.
W sprawach alimentacyjnych ustawodawca przewidział szczególne ułatwienia dla wierzyciela. Zgodnie z art. 1082 Kodeksu postępowania cywilnego tytułowi egzekucyjnemu zasądzającemu alimenty, sąd nadaje klauzulę wykonalności z urzędu. Tytuł wykonawczy doręcza się wówczas wierzycielowi z urzędu. Ponadto w myśl art. 333 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania cywilnego Sąd z urzędu nada wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli zasądza alimenty - co do rat płatnych po dniu wniesienia powództwa, a co do rat płatnych przed wniesieniem powództwa za okres niedłuższy niż za trzy miesiące. Pozwala to na wszczęcie egzekucji w tym zakresie jeszcze przed uprawomocnieniem się wyroku.
Wniosek o wszczęcie egzekucji alimentów może zostać skierowany do komornika właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dłużnika albo na podstawie art. 1081 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego, również do komornika sądu właściwego ze względu na miejsce zamieszkania wierzyciela. We wniosku należy wskazać dłużnika, wysokość zaległych alimentów oraz okres, za który pozostają one niezapłacone, a także dołączyć tytuł wykonawczy.
Egzekucja może zostać skierowana między innymi do wynagrodzenia za pracę, środków zgromadzonych na rachunkach bankowych, wierzytelności, ruchomości, praw majątkowych oraz nieruchomości dłużnika.
Fundusz alimentacyjny w razie bezskutecznej egzekucji
Jeżeli egzekucja alimentów okaże się bezskuteczna, osoba uprawniona może, po spełnieniu wymogów określonych w ustawie, ubiegać się o świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
Przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego nie zwalnia dłużnika z obowiązku alimentacyjnego. Wypłacone kwoty stają się jego zobowiązaniem wobec właściwego organu i podlegają zwrotowi wraz z należnymi odsetkami.
Odpowiedzialność karna za niealimentację
Uchylanie się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego może skutkować odpowiedzialnością karną. Zgodnie z art. 209 § 1 Kodeksu karnego kto uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące.
Jeżeli wskutek uchylania się od obowiązku alimentacyjnego osoba uprawniona zostaje narażona na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, sprawca podlega surowszej odpowiedzialności karnej.
Ściganie przestępstwa niealimentacji następuje co do zasady na wniosek pokrzywdzonego, organu pomocy społecznej lub organu podejmującego działania wobec dłużnika alimentacyjnego. Jeżeli jednak osobie uprawnionej przyznano świadczenia wypłacane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, ściganie odbywa się z urzędu.
Do zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa warto dołączyć dokumenty potwierdzające istnienie i wysokość obowiązku alimentacyjnego oraz powstałe zaległości, w szczególności orzeczenie sądu lub ugodę, a także posiadane dokumenty dotyczące prowadzonego postępowania egzekucyjnego.
Postępowanie karne nie zastępuje egzekucji komorniczej. Oba postępowania mogą być prowadzone równolegle, postępowanie karne zmierza do ustalenia odpowiedzialności karnej sprawcy, natomiast celem postępowania egzekucyjnego jest przymusowe wyegzekwowanie należnych świadczeń.
Nie każda zaległość alimentacyjna oznacza automatycznie popełnienie przestępstwa. Przy ocenie zachowania zobowiązanego znaczenie mogą mieć między innymi jego rzeczywiste możliwości zarobkowe i majątkowe, sytuacja zdrowotna i zawodowa, podejmowane działania zmierzające do uzyskania dochodu, dokonywanie częściowych wpłat oraz sposób dysponowania posiadanymi środkami.
Podsumowanie
Brak realizacji obowiązku alimentacyjnego nie powinien pozostawać bez reakcji, szczególnie gdy prowadzi do narastania zaległości i obciąża wyłącznie osobę sprawującą bieżącą opiekę nad uprawnionym. Właściwie podjęte działania pozwalają wykorzystać dostępne instrumenty prawne i zwiększyć szanse na skuteczne dochodzenie należnych świadczeń.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w sprawie dotyczącej alimentów lub dochodzenia zaległych świadczeń, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką adwokat Patrycji Walkowskiej w Toruniu. Podczas konsultacji przeanalizujemy sytuację i wskażemy możliwe dalsze działania.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie.
Potrzebujesz pomocy w ustaleniu wysokości alimentów, przygotowaniu pozwu, odpowiedzi na pozew albo wniosku o zabezpieczenie? Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką adw. Patrycji Walkowskiej w Toruniu. Po zapoznaniu się z okolicznościami sprawy omówimy możliwe rozwiązania i dalszy sposób postępowania.
