Co zrobić, gdy drugi rodzic utrudnia kontakty zdzieckiem?
Rodzice i dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów niezależnie od władzy rodzicielskiej. Kontakty z dzieckiem obejmują w szczególności przebywanie z dzieckiem (odwiedziny, spotkania, zabieranie dziecka poza miejsce jego stałego pobytu) i bezpośrednie porozumiewanie się, utrzymywanie korespondencji, korzystanie z innych środków porozumiewania się na odległość, w tym ze środków komunikacji elektronicznej. Wynika to z art. 113 § 1 i 2 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego.
Na czym może polegać utrudnianie kontaktów?
Utrudnianie kontaktów może polegać w szczególności na:
odmowie wydania dziecka;
nieobecności dziecka w ustalonym miejscu i czasie;
odwoływaniu spotkań bez uzasadnionej przyczyny;
samodzielnym zmienianiu terminów lub miejsca kontaktów;
nieprzygotowywaniu dziecka do spotkania;
skracaniu czasu kontaktu;
uniemożliwianiu rozmów telefonicznych lub wideorozmów;
uzależnianiu kontaktu od warunków niewynikających z orzeczenia albo ugody;
wywieraniu na dziecko presji przeciwko drugiemu rodzicowi.
Każde zdarzenie wymaga indywidualnej oceny. Jednorazowe niezrealizowanie kontaktu spowodowane chorobą dziecka lub innym zdarzeniem losowym nie musi oznaczać naruszenia obowiązków. Istotne są przyczyna odwołania spotkania, sposób poinformowania drugiego rodzica oraz ewentualne zaproponowanie terminu zastępczego.
Co zrobić, gdy kontakty nie zostały jeszcze
uregulowane?
W myśl art. 113¹ § 1 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego jeżeli dziecko przebywa stale u jednego z rodziców, sposób utrzymywania kontaktów z dzieckiem przez drugiego z nich rodzice określają wspólnie, kierując się dobrem dziecka i biorąc pod uwagę jego rozsądne życzenia; w braku porozumienia rozstrzyga sąd opiekuńczy. We wniosku należy dokładnie określić proponowany sposób wykonywania kontaktów, w szczególności:
dni oraz godziny rozpoczęcia i zakończenia spotkań;
miejsce odbierania i odprowadzania dziecka;
zasady kontaktów w weekendy, święta, ferie i wakacje;
możliwość zabierania dziecka poza miejsce jego zamieszkania;
sposób wykonywania kontaktów telefonicznych i internetowych;
podział obowiązków związanych z transportem dziecka.
Precyzyjne rozstrzygnięcie ogranicza ryzyko późniejszych sporów dotyczących jego
interpretacji.
Wniosek o zabezpieczenie kontaktów
Sprawa o uregulowanie kontaktów może trwać wiele miesięcy. Wraz z wnioskiem głównym można zatem złożyć wniosek o zabezpieczenie kontaktów na czas trwania postępowania.
Sąd może tymczasowo określić dni, godziny, miejsce oraz sposób spotkań z dzieckiem. Zgodnie z art. 756¹ Kodeksu postępowania cywilnego w sprawach dotyczących pieczy nad małoletnimi dziećmi i kontaktów z dzieckiem sąd orzeka w przedmiocie zabezpieczenia po przeprowadzeniu rozprawy, chyba że chodzi o wypadek niecierpiący zwłoki. We wniosku należy uprawdopodobnić potrzebę udzielenia zabezpieczenia oraz wskazać proponowany sposób wykonywania kontaktów.
Co zrobić, gdy istnieje już orzeczenie albo ugoda?
Jeżeli sposób kontaktów określono w wykonalnym orzeczeniu sądu, ugodzie sądowej albo ugodzie zawartej przed mediatorem i zatwierdzonej przez sąd, można wszcząć postępowanie dotyczące wykonywania kontaktów z dzieckiem. Co do zasady postępowanie składa się z dwóch etapów.
Pierwszy etap – zagrożenie nakazaniem zapłaty
Zgodnie z art. 598¹⁵ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego jeżeli osoba, pod której pieczą dziecko pozostaje, nie wykonuje albo niewłaściwie wykonuje obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy, uwzględniając sytuację majątkową tej osoby, zagrozi jej nakazaniem zapłaty na rzecz osoby uprawnionej do kontaktu z dzieckiem oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie obowiązku.
Analogicznie w myśl art. 598¹⁵ § 2 Kodeksu postępowania cywilnego jeżeli osoba uprawniona do kontaktu z dzieckiem albo osoba, której tego kontaktu zakazano, narusza obowiązki wynikające z orzeczenia albo z ugody zawartej przed sądem lub przed mediatorem w przedmiocie kontaktów z dzieckiem, sąd opiekuńczy zagrozi tej osobie nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej na rzecz osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje.
Wysokość sumy za każde naruszenie określa sąd, uwzględniając sytuację majątkową osoby zobowiązanej. Na tym etapie sąd nie nakazuje jeszcze zapłaty konkretnej kwoty, lecz określa sankcję, która może zostać zastosowana w przypadku dalszego niewykonywania lub niewłaściwego wykonywania obowiązków dotyczących kontaktów.
Drugi etap – nakazanie zapłaty
Jeżeli po wydaniu postanowienia zawierającego zagrożenie nakazaniem zapłaty dochodzi do dalszych naruszeń obowiązków dotyczących kontaktów, osoba uprawniona może złożyć wniosek o nakazanie zapłaty.
Na podstawie art. 598¹⁶ § 1 Kodeksu postępowania cywilnego jeżeli osoba, której sąd opiekuńczy zagroził nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej, nie wypełnia nadal swego obowiązku, sąd opiekuńczy nakazuje jej zapłatę należnej sumy pieniężnej, ustalając jej wysokość stosownie do liczby naruszeń. Sąd może w wyjątkowych wypadkach zmienić wysokość sumy pieniężnej, o której mowa w art. 598 15 , ze względu na zmianę okoliczności.
Wydanie każdego kolejnego postanowienia w postępowaniu dotyczącym wykonywania kontaktów wymaga złożenia odpowiedniego wniosku.
Przy czym w myśl art. 598 20 Kodeksu postępowania cywilnego, sąd umarza postępowanie, jeżeli w ciągu sześciu miesięcy od uprawomocnienia ostatniego postanowienia nie wpłynął kolejny wniosek w sprawach wykonywania kontaktów z dzieckiem.
Jak dokumentować utrudnianie kontaktów?
W postępowaniu dotyczącym wykonywania kontaktów istotne jest wykazanie konkretnych przypadków naruszenia orzeczenia albo ugody. Warto gromadzić wiadomości SMS, e-maile i korespondencję prowadzoną za pośrednictwem komunikatorów, potwierdzenia przyjazdu do miejsca odbioru dziecka, dane świadków obecnych przy próbie realizacji kontaktu, a także rachunki i bilety dokumentujące poniesione wydatki.
Pomocne jest również prowadzenie uporządkowanego wykazu niezrealizowanych lub nieprawidłowo zrealizowanych kontaktów. Powinien on obejmować datę i godzinę planowanego kontaktu, sposób jego realizacji wynikający z orzeczenia lub ugody, opis naruszenia, ewentualne wyjaśnienia drugiego rodzica.
Czy można zmienić sposób kontaktów?
Jeżeli dotychczasowy sposób kontaktów nie odpowiada już aktualnej sytuacji dziecka albo z różnych przyczyn nie może być prawidłowo wykonywany, można wystąpić do sądu o jego zmianę. Zgodnie z art. 113⁵ Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego sąd opiekuńczy może zmienić rozstrzygnięcie w sprawie kontaktów, jeżeli wymaga tego dobro dziecka. Zmiana może dotyczyć między innymi terminów i częstotliwości spotkań, miejsca ich wykonywania, sposobu odbierania i odwożenia dziecka, możliwości zabierania go poza miejsce stałego pobytu, kontaktów na odległość.
Podsumowanie
Powtarzające się naruszenia orzeczenia regulującego kontakty wymagają odpowiedniej reakcji i rzetelnego dokumentowania. Podejmowane działania powinny zmierzać do zapewnienia dziecku regularnej i bezpiecznej relacji z obojgiem rodziców.
Jeżeli drugi rodzic utrudnia kontakty z dzieckiem, skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką adwokat Patrycji Walkowskiej w Toruniu. Podczas konsultacji przeanalizujemy dotychczasowy sposób wykonywania kontaktów, zgromadzone dowody oraz możliwe do podjęcia środki prawne.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w indywidualnej sprawie. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy jej okoliczności.
Potrzebujesz pomocy w ustaleniu wysokości alimentów, przygotowaniu pozwu, odpowiedzi na pozew albo wniosku o zabezpieczenie? Skontaktuj się z Kancelarią Adwokacką adw. Patrycji Walkowskiej w Toruniu. Po zapoznaniu się z okolicznościami sprawy omówimy możliwe rozwiązania i dalszy sposób postępowania.
